Kort en heftig in de prille lente

Door: Floris Wouterlood - 29 november 2018

Het gedeelte van het Plantsoen aan de kant van het Jan van der Hout monument, is heel bijzonder. Onder de machtige takken van de enorme platanen groeien hier in het vroege voorjaar kleine veldjes met witte bloemetjes. Dit plantje heet Vogelmelk (Latijn: Ornithogalum umbellatum). Vroeger kwam dit soort onderbegroeing dat in het voorjaar kort en heftig bloeit en groeit veel meer voor, o.a. in stadstuinen, lommerrijke begraafplaatsen, grote landschapstuinen van buitenplaatsen. Men noemt dit wel stinzenflora.  Ook in kloostertuinen en perken rondom kerken groeide dit bolgewasje dat het een lieve lust was. Door de voortschrijdende bebouwing van alles wat bebouwwbaar is, door onkunde en met name door rūcksichtlos motormaaien is verschrikkelijk veel unieke onderbegroeiing verloren gegaan. In feite kijk je op deze plek in het Plantsoen regelrecht in het verleden. De stinzenflora is in ons land in de loop van de tijd zó ernstig versnipperd geworden dat we de vlakjes met Vogelmelk in het Plantsoen eigenlijk moeten beschouwen als levende historische monumenten. We moeten o, zo zuinig met deze schattige plantjes omspringen. Gelukkig weten de mensen van de gemeente Leiden dat ook en sparen ze de plekken in het latere voorjaar zodra de motormaaiers weer gaan ronken.

Vogelmelk in het zeer prille voorjaar (maart) – Plantsoen – foto genomen door Rinny Kooi

Bloeiende Vogelmelk half april – Plantsoen – foto genomen door Floris Wouterlood

Verderop in het Plantsoen bestaat de onderbergroeiing in het voorjaar uit veldjes met paarse bloempjes (scilla’s). Op de Begraafplaats Groenesteeg zie je in het vroege voorjaar veel bosanemonen. Allemaal vlugbloeies want later in het voorjaar slokken de bomen met hun dichte kronen al het zonlicht op. En dan zijn er natuurlijk de krokussen en narcissen. De perken staan er vol mee. Maar krokussen en narcissen zijn cultuurplanten, geen stinzenflora. Er komen ook weinig insekten op bolgewas-bloemen af.

Plantsoen – bij de Volière – april op z’n best

Bosanemoontjes, Begraafplaats Groenesteeg – april