Kweekschool voor de Zeevaart

Door: Frans Wiersma - 26 juli 2021

Kweekschool voor Zeevaart staat in zwarte letters op een witte achtergrond aan drie zijden van het imposante gebouw in het Rembrandtpark. Hier werden tussen 1855 en 1914 duizenden jongens opgeleid tot matroos bij de Koninklijke Marine. Het waren vooral jongens uit arme gezinnen die met deze Kweekschool toch een kans in de maatschappij moesten krijgen. Tussen 1914 en 1932 werden er leerling-officieren en kustwachters opgeleid. De opleiding werd opgericht op voorspraak van Prins Hendrik. Als erevoorzitter van de Kweekschool kreeg hij daarom een borstbeeld cadeau van de burgers van Leiden. Dat staat nog boven de ingang van het gebouw.

De Kweekschool opende de deuren in 1855 en groeide vooral in het begin snel. Na vier jaar volgde de eerste verbouwing. In 1879 werd het hoofdgebouw in gebruik genomen, dat staat er nu nog. Van de andere panden is alleen de voormalige ziekenboeg over. Het kleine, witte gebouw staat achter de Kweekschool en is nu in gebruik als woonhuis. Als je het Singelpark met de klok mee loopt, kom je er nog langs. Anders moet je een stukje terug lopen.

De toekomstige matrozen moesten de opgedane kennis ook in de praktijk kunnen brengen. Daarom lag er in het water voor de Kweekschool een kanonneerboot. Ook stonden er twee masten op de wal, waar de leerlingen in moesten kunnen klimmen. Er is een foto van te zien op de beeldbank van het Ministerie van Defensie

De bijnaam voor een matroos was vroeger “Jantje”. De leerlingen stonden daarom in de omgeving bekend als Jantjes van Leiden. Het gaat hierbij overigens niet om de Jantje van Leiden die er volgens de uitdrukking met de pet naar gooit

.

Na 1914 kwam er een eind aan de opleiding voor matrozen. In de jaren daarna heeft het gebouw verschillende functies gehad. Na een grondige renovatie doet het nu dienst als advocatenkantoor. De locatie van de Kweekschool is een bijzondere in de Leidse geschiedenis. Op dit bolwerk zou in de 17e eeuw de molen van de familie van Rembrandt van Rijn hebben gestaan.

ziekenboeg

met een buste ter ere van de beschermheer, Prins Hendrik

(foto’s Frank Wiersma)