Over de muurtoren Oostenrijk

Door: Jan Willem Broekema - 19 maart 2017

De muurtoren Oostenrijk is een waltoren gelegen aan de Jan van Houtkade. Het bouwwerk stamt uit het eind van de vijftiende eeuw en maakte deel uit van de inmiddels verder volledig verdwenen middeleeuwse stadsommuring. Leiden bezat nog 32 muurtorens, waarvan de laatste in 1871 werd gesloopt. Deze muurtoren Bourgondië, waarvan nog fundamenten zichtbaar zijn, bevond zich ten westen van Oostenrijk, eveneens aan de Jan van Houtkade. Beide bouwwerken ontlenen hun namen aan de toenmalige landsheren van de Nederlanden, Maria van Bourgondië en Maximiliaan van Oostenrijk.

Vlak boven het trottoir is nog een halfronde boog zichtbaar. Dit is de bovenzijde van de oorspronkelijke toegangspoort tot de toren. Door de eeuwenlange ophoging van het straatniveau ligt deze toegang nu volledig onder de grond. (Bron: wikipedia)

Aan de zijkanten van de muurtoren zijn nog delen van de stadsmuur te herkennen. Aardig detail is dat in de nacht van Leidens Ontzet, 3 oktober 1574, de muur tussen Oostenrijk en Bourgondië spontaan in elkaar zakte. Was dat een dag eerder gebeurd, dan had de geschiedenis er misschien wel heel anders uitgezien.

De muurtoren Oostenrijk is ook een symbool van een voorbije tijd. Rond 1600 nam het kanon de strijd over en daar zijn stadsmuren niet tegen bestand. Vandaar dat de nieuwe stadsuitbreidingen tot 1659 (zuidoost, oost en noord van Leiden) het vooral moesten hebben van brede, aarden stadswallen en bolwerken. Dat is in Leiden nog steeds te zien.

De Vrienden van het Singelpark gaan met omwonenden en de gemeente in overleg hoe de torens en de walkant in het parkconcept van het Singelpark ingepast kunnen worden.