Neem eens een kijkje bij muurtoren Oostenrijk

Door: Frans Wiersma - 17 september 2021

Tussen het Plantsoen en de Oude Sterrewacht loop je over de Jan van Houtkade. Aan de kant van de singel staat één van de oudste gebouwen van Leiden: de muurtoren Oostenrijk. Op dit moment zit er een escaperoom, maar vroeger maakte het samen met nog 32 andere torens deel uit van de middeleeuwse stadsommuring. Onderling waren de torens met elkaar verbonden door een stadsmuur die Leiden omringde. Op muurtoren Oostenrijk na is de complete ommuring verdwenen. Door de groei van de stad kwamen de torens binnen de nieuwe stadsgrenzen te liggen en werden ze overbodig.

Muurtoren Oostenrijk is gebouwd in 1486. De naam is ontleend aan de toenmalige landheer, Maximiliaan van Oostenrijk. Als je voor de toren staat, is goed te zien hoe het straatniveau in de loop van de eeuwen is opgehoogd. Je kunt net boven de stoep namelijk nog een halfronde boog zien. Dit is de oorspronkelijke toegang tot de toren, maar je ziet er nu alleen nog maar de bovenkant van.

De toren had negen schietgaten, twee daarvan zijn nu dichtgemetseld. Schutters konden door deze gaten vijandelijke aanvallen afslaan. Aan de binnenkant zijn de richels nog te zien waarop de schutters stonden. Muurtoren Oostenrijk staat in Leiden ook bekend als het kruithuisje. Oorspronkelijk werd er namelijk vanuit deze toren buskruit in schepen geladen.

Wat meer naar het westen, in de richting van de Oude Sterrewacht, stond vroeger een andere toren, de Bourgondië. In 1871 werd deze toren gesloopt. Als je aan de overkant van het water gaat staan, kun je de fundering nog zien. De toren is vernoemd naar Maria van Bourgondië, de vrouw van Maximiliaan van Oostenrijk.

foto’s Frans Wiersma