FAQs

Door: - 25 augustus 2016

Home –> Het Singelpark – Veelgestelde vragen

Over de singels

Wat is het Singelpark?

Het Singelpark is het plan om aan weerszijden van de zes kilometer lange singelgracht om de historische binnenstad van Leiden een publiek park aan te leggen.

Wat zijn de Leidse singels?

De Leidse singels zijn aangelegd als verdedigingsgordel om de stad. In de 14e eeuw was de stad volledig ommuurd met vele muurtorens en stadspoorten en een brede verdedigingsgracht. Toen kanonnen hun intrede deden en muren niet langer stevig genoeg waren, verving men de muren door aarden wallen en bolwerken, die de binnenstad zijn karakteristieke stervormige structuur geven.

Van wie zijn de Leidse singels?

Het grootste deel van de Leidse singels is grond in eigendom van de gemeente Leiden. Een belangrijk deel aan de zuidzijde (Sterrenwacht, Hortus Botanicus en WSD-complex) is van de Universiteit Leiden. Verder is een klein deel aan de oostzijde van de Meelfabriek CV en het terrein van Museum Volkenkunde aan de noordwestkant van de Rijksoverheid.

Over de Vrienden

Wie zijn de Vrienden van het Singelpark?

De Vrienden van het Singelpark is een stichting bestaande uit inwoners van Leiden die de gemeente Leiden en de andere partners helpen om het Singelpark op het hoogst mogelijke kwaliteitsniveau te ontwerpen, aan te leggen, te beheren en te gebruiken. De Vrienden streven ernaar om zo veel mogelijk inwoners en organisaties in Leiden bij het Singelpark te betrekken en zo een park voor en door inwoners van Leiden te maken. Vrienden van het Singelpark is op 16 augustus 2012 opgericht door Stadslab Leiden. Jeroen Maters heeft het initiatief genomen voor het oprichten van de Vrienden.

Wat doen de Vrienden van het Singelpark?

De Vrienden van het Singelpark adviseren de Gemeente Leiden en andere stakeholders over onder meer het ontwerp van het park. Ze werven aanvullende financiële middelen bij zowel fondsen, sponsors als via crowdfunding. Ze betrekken inwoners bij meedenken over en meedoen met (aanleg en beheer) van het park. Verder organiseren ze bijzondere activiteiten en zetten ze het Singelpark op de kaart.

Wie nam het initiatief voor het Singelpark?

De gemeente Leiden is al decennia bezig om de Leidse singels weer groen te maken. Op de plaatsen waar vroeger fabrieken stonden, zoals het Ankerpark en het Huigpark, heeft de gemeente verschillende buurtparkjes gerealiseeerd. Het idee om al die delen te verbinden met bruggen en wandelpaden is al tientallen jaren oud. Op een bewonersavond in 1969 werd dit idee bijvoorbeeld al geopperd.

In 2008 is het idee nieuw leven ingeblazen door Leidenaar Jeroen Maters. Hij schreef in zijn vrije tijd een plan voor de ontwikkeling van de binnenstad van Leiden, Quartier Leyden, Dat plan werd een basis onder het Programma Binnenstad en in september 2009 door de gemeenteraad vastgesteld. Belangrijk onderdeel van Quartier Leyden was om de hele singel aan de binnenkant te verbinden met een doorgaande Singelpromenade en het gebied daaromheen van een nieuw, eigentijds ontwerp te voorzien, met daarin nieuwe functies (sport, spel, cultuur etc.).

Jeroen richtte samen met zijn achterbuurman Gijsbert van Es en enkele betrokken stadsgenoten Stadslab Leiden op, een groep creatieve professionals die op vrijwillige basis hun expertise inzet om plannen te bedenken die Leiden mooier, levendiger, cultureler, ondernemender, duurzamer etc. maken. Binnen twee jaar telde het Stadslab-netwerk meer dan duizend Leidenaren en werd Stadslab in Theater Carré uitgeroepen tot Vrijwilligersorganisatie van het Jaar.

Diverse groepen binnen Stadslab hielden zich bezig met het verder brengen van onderdelen van Quartier Leyden. Zo schreven Stadslab en het Rijnlands Architectuur Platform (RAP) een nationale architectuurwedstrijd uit voor een nieuw ontwerp voor de Lammermarkt. Een ander projectteam ontwikkelde een plan voor een industrieel landschapspark rondom de E.on-centrale.

Toen de gemeente in maart 2011 aankondigde om 6,3 miljoen euro te reserveren voor het versterken van de groene singelrand, richtte Stadslab het Team Singelpark op, bestaande uit initiatiefnemer Jeroen Maters, architect Fons Verheijen, landschapsontwerper Michelle de Roo, stadshistoricus Cor Smit en strateeg publieke ruimte Geert Crielaard. Zij pleitten er bij de gemeente voor om van de singels één aaneengesloten park te maken, het mooiste park van Nederland. Met één naam, het Singelpark. Zij stelden de gemeente voor om de beste ontwerpbureaus ter wereld te vragen het ontwerp te maken.

Binnen de gemeente werd een enthousiast team van ervaren ambtenaren opgezet die een gedegen visie opstelde en deze uitwerkte in deelstudies, planningen en begrotingen. Team Singelpark hielp mee met het opzetten van de Ideeënwedstrijd, hield brainstormsessies met inwoners en organisaties, organiseerde een grote tentoonstelling van ingezonden ideeën en zetten de stichting Vrienden van het Singelpark op. Alle teamleden van Team Singelpark zijn actief geworden in bestuur en commissies van de Vrienden.

Kunnen jullie een rondvaart, rondleiding of presentatie over het Singelpark verzorgen?

Wij hebben al vele mooie verhalen mogen vertellen over verleden, heden en toekomst van het Singelpark en de bijzondere manier waarop het Singelpark als burgerinitiatief van de grond is gekomen. Laat weten waar, wanneer, voor wie en met welke insteek je een bijdrage zoekt en wij kijken of we iemand beschikbaar hebben. Je kunt mailen naar: communicatie@singelpark.nl

Over het park

Waarom een Singelpark?

Om vele redenen. Leiden is de dichtst bebouwde stad van Nederland. 57% Van het oppervlak is bebouwd. Voor 40.000 Leidenaren zijn de singels de dichtst bij zijnde open ruimte. Voor hen fungeert een mooi, groen Singelpark als hun tuin, waar ze een rondje kunnen hardlopen, de hond kunnen uitlaten, met de kinderen kunnen spelen of kunnen zonnebaden. Aangetoond is dat groen op loopafstand van woningen ervoor zorgt dat inwoners meer gaan bewegen en elkaar meer ontmoeten. En dat heeft weer positieve effecten op de gezondheid, op lagere zorgkosten etc. Het Singelpark versterkt de duurzame stad (biodiversiteit, opvang regenwater, afvang CO2 door extra bomen).  Een mooie groene omgeving verhoogt de waarde van vastgoed. Het trekt bedrijven, studenten en toeristen die een positieve bijdrage leveren aan de economie. Stadslab Leiden heeft uitgerekend dat elke euro die je in een park van hoog kwaliteitsniveau steekt, ongeveer het twintigvoudige kan opleveren. Tot slot zet het park een uniek erfgoed in de spotlights: één van de grootste stadsverdedigingsstructuren die nog intact zijn in Europa.  Het Singelpark is daarmee van grote historische waarde, heeft een intrinsieke waarde voor inwoners en organisaties in de stad, biedt impulsen aan een vitaal stadsleven en is van economische waarde.

Is het park niet te smal om een park te zijn?

Als je van de buitenwijken naar de binnenstad rijdt, dan ben je er inderdaad in een paar seconden doorheen. Als je echter over de paden aan weerszijden langs het water loopt, kun je uren wandelen door de stadsnatuur. Ook op het water is een ‘rondje singel’ met al zijn bochten om de bolwerken een belevenis. Het park strekt zich uit ‘van gevel tot gevel’, wat het park inclusief de singelgracht zo’n 60 hectare groot maakt: een van de grootste stadsparken van Nederland. Diverse vergelijkbare lineaire parken in het buitenland, smaller of niet veel breder dan het Singelpark (bijvoorbeeld The High Line in New York en de Jardin del Turia in Valencia) hebben bewezen zeer succesvol te kunnen zijn.

Wat is de Singelpark Kweektuin?

In de Singelpark Kweektuin worden bomen en vaste planten opgekweekt totdat ze een definitieve bestemming ergens in het Singelpark krijgen. Inwoners en bezoekers van Leiden kunnen hier bomen en planten doneren. Bijvoorbeeld bomen die te groot worden voor de eigen voortuin, of planten met een bijzonder verhaal. De Singelpark Kweektuin ligt op de voormalige Trafolocatie tussen Leiden CS, het oude belastingkantoor en het IBIS Hotel. Op steenworp afstand van de Morssingel. De Vrienden van het Singelpark mogen het terrein gebruiken van de gemeente Leiden totdat er gebouwd gaat worden in dit deel van het stationsgebied.

Over het ontwerp

Wie zijn de ontwerpers?

Het basisplan wordt op dit moment neergelegd door Lola Landscape Architects in Rotterdam en Studio Karst in Zürich. Twee jonge bureaus die in juni 2012 een internationale Ideeënwedstrijd wonnen voor het Singelpark. De internationale adviescommussie was vol lof over beide inzendingen. Ook tijdens de aansluitende dertien weken durende expositie van alle inzendingen in de tuin van Museum Volkenkunde bleken beide plannen op de meeste steun van de 9.000 bezoekers te kunnen rekenen. De ontwerpers hebben in opdracht van de gemeente Leiden en in samenwerking met de Vrienden een beeldkwaliteitsplan opgesteld voor het hele Singelpark, waarin de uitgangspunten voor het toekomstige ontwerp voor (delen van) het park worden opgenomen. Voor het ontwerpen van die delen kunnen telkens andere ontwerpers worden geselecteerd. Als Vrienden van het Singelpark stimuleren we dat deze ontwerpers en ontwerpen van hetzelfde hoge niveau zullen blijven.

Hoe gaat het park eruit zien?

Lola en Studio Karst hebben het beeldkwaliteitsplan gemaakt, een basisplan waarin hun ideeën samenkomen. Het idee is om van heel Leiden een botanische stad maken, met het Singelpark als buitenring en de Burcht als het hart. Het park bestaat in dit plan uit zo’n tachtig intieme omheinde tuinen aan de binnenzijde van de singelgracht. Elke tuin kan een eigen sfeer en functies krijgen, en geadopteerd worden door inwoners of organisaties. Elk van de tuinen in het Singelpark krijgt een eigen entree, bijvoorbeeld een poort. Dat versterkt het intieme karakter van het park. De tuinen geven niet meteen al hun geheimen prijs. Zo past het Singelpark bij Leiden als ‘stad van ontdekkingen’.

De tuinen worden verbonden door een stelsel van doorgaande wandel- en fietspaden met een bonte mix van bomen en planten uit de hele wereld. Rinny Kooi is curator namens de Hortus botanicus. Op diverse plaatsen in het Singelpark kunnen nieuwe functies worden toegevoegd: een extra haven, een beeldentuin, een leestuin, een amfitheater, nieuwe speeltuinen en sportvelden, horeca. Alles in nauw overleg met de inwoners. Daarnaast blijft er genoeg ruimte over voor degenen die juist rust zoeken.

Het hoofdwandelpad, de Singelpromenade, zou niet aan de binnenkant van de singelgracht komen te liggen, maar aan de buitenkant. Een zes kilometer lang vrij liggend wandelpad tussen een dubbele bomenrij waarover het goed flaneren is voor jong en oud. De weg langs de promenade wordt dan grotendeels eenrichting en (dus) autoluw. De Singelpromenade is door diverse bruggen verbonden met de geheime tuinen aan de binnenkant van de singelgracht. Grote verkeersaders die de stad in denderen (zoals de brug bij het Noordeinde) worden in de plannen kleinere bruggen, zodat je echt over de vestinggracht door de groene rand de autoluwe binnenstad in rijdt.

De Burcht ligt precies in het midden van de binnenstad van Leiden. Groene routes vol bomen, geveltuinen en ander groen lopen dwars door de binnenstad richting de singels. De burcht is in de plannen het informatiecentrum van de botanische stad Leiden. Zo wordt het mogelijk om wandelingen in de groene binnenstad met die door delen van het Singelpark te combineren.

Over de realisatie

Gaat zo’n ambitieus project wel slagen?

Het Singelpark is een uiterst complexe project. Met talloze uitdagingen. Fysiek, financieel, ontwerptechnisch en met grote groepen gebruikers met allen weer andere wensen en eisen op een beperkte ruimte. De enige manier waarop het Singelpark kan slagen is als inwoners en organisaties er achter gaan staan en dat zij de gemeente Leiden en andere stakeholders actief helpen bij de realisatie. Samenwerken is de sleutel tot succes.

Wanneer en waar zien we eerste activiteiten?

Eind 2013 heeft de gemeente het Kaderbesluit voor het Singelpark vastgesteld en circa € 14 miljoen bestemd voor de ontwikkeling en uitvoering van de eerste fase van het Singelpark. Een zeer globale raming van de kosten om de gehele ambitie te realiseren bedroeg destijds € 45 miljoen.

 

Aanpak

Om de gestelde doelen en resultaten zo goed mogelijk te bereiken wordt uitgegaan van het principe de 3 ´V`s: Verbinden, Vergroenen, Versterken. Uit de uitwerking van de Visie Leidse Singels komt naar voren dat deze drie principes belangrijke slagingsfactoren zijn voor het realiseren van het Singelpark:

1. Verbinden van de deelgebieden in de singelrand  tot één Singelpark.
Om een werkelijk aaneengesloten Singelpark te realiseren en alle deelgebieden op elkaar aan te laten sluiten is het van het eerste belang om de ontbrekende verbindingen in de singelrand  tot stand te brengen. Deze verbindingen liggen aan de binnenzijde van de singels. Door brugverbindingen te maken wordt de aaneengesloten Singelroute tot stand gebracht. De route is hiermee helder en logisch vormgegeven en een ‘rondje Singelpark’ ook aan de binnenzijde mogelijk geworden.
Een andere belangrijke verbinding is de verbinding over water. Door het verwijderen van de dam in de Maresingel wordt een geheel doorvaarbare singel(gracht) gecreëerd.

Projecten: het realiseren van brugverbindingen en het realiseren van een duidelijke Singelroute:

a. Huigpark – Blekerspark (over Oude Herengracht)
b. Zijlpoort – Ankerpark (over Oude Rijn), inclusief brug verbinding naar havengebied
c. Ankerpark – Meelfabriek (over Looiersgracht)
d. Kaarsenmakersplein – Veerplein (over Nieuwe Rijn)
e. Arsenaalplein – Rembrandtpark (over Groenhazengracht)
f. verbinding universiteit 5e  Binnenvestgracht – Hortus
g. verbinding universiteit  Reuvensplaats naar Arsenaalplein (irt ontwikkeling universiteitscampus)
h. Singelpark route, met o.a routeaanduiding/routemarkering/entrees/ informatieverschaffing

2. Vergroenen van de ´gaten´
Op enkele belangrijke plekken aan de binnenzijde van de singelrand laat het groen het helemaal afweten. Het zijn stenige plekken waar geen sprake is van een parksfeer, of plekken die niet toegankelijk zijn, waardoor er nog geen sprake is van een volledig aaneengesloten groene singelrand.  Het gaat om o.a. de Lammermarkt, het NUON-gebied en het Arsenaalplein.
Door deze belangrijke plekken aan te pakken zijn in één klap de ‘gaten’ heringericht en vergroend en rijgt het Singelpark zich aaneen.

Projecten: het ontwikkelen tot parkgebied en aansluiten op de andere deelgebieden van het Singelpark van drie belangrijke ´gaten´ aan de binnenzijde van het Singelpark:
a. Lammermarkt
a. NUON-gebied
b. Arsenaalplein

3. Versterken van de bestaande groenstructuur
Op enkele plekken aan de binnenzijde van de singelrand liggen reeds prachtige parken en mooie groenzones. Op andere plekken is de ruimtelijke kwaliteit mager of ontbreekt. Dit speelt met name aan de noord en oost zijde van de stad. Door het versterken van de groenstructuur van enkele plekken met een matige of slechte kwaliteit en door het meer toegankelijk maken van andere plekken ontstaat een sterke, gesloten parkstructuur als een omlijsting van de binnenstad.

Projecten: het versterken van het park inclusief het beter toegankelijk maken en aansluiten op de andere deelgebieden van het Singelpark van vijf deelgebieden:
a. Morspoort en Park de Put
b. Blekerspark
c. Ankerpark
d. Katoenpark
e. restauratie begraafplaats Groenesteeg
f. Route en bereikbaarheid Hortus botanicus

De Vrienden van het Singelpark zijn daarnaast in samenwerking met bewoners en de gemeente aan de  slag gegaan met de versterking van het Huigpark en met het ondersteunen van de aanleg van geveltuintjes langs de straten die de parkdelen met elkaar verbinden.

Hoe kan ik meedoen?

Ik heb een idee voor het Singelpark.

Alle ideeën zijn welkom! Je kunt ze indienen bij onze commissie Advies & Ontwerp ontwerp@singelpark.nl en zij nemen contact met je op.

Ik wil wel een donatie doen.

Al voor tien euro per jaar ben je ‘Vriend van het Singelpark’. Maar grotere donaties zijn uiteraard ook van harte welkom! Hier vind je een aantal mogelijkheden om te geven. Wil je liever op een andere manier doneren, neem dan contact op met donateur@singelpark.nl.

Zijn donaties aftrekbaar van de belasting?

De stichting Vrienden van het Singelpark heeft een ANBI-status aangevraagd. Als deze wordt gehonoreerd, kun je elke gift die je aan ons doet aftrekken van de belasting.

Wat gebeurt er met mijn geld als ik donateur word?

Voordat de aanleg van het Singelpark van start gaat gebruiken we de donaties om zo veel mogelijk mensen en organisaties te betrekken bij het park. Denk aan donateurs-, vrijwilligers- en sponsorwervingscampagnes. Als de aanleg van start gaat, dan willen we met ons geld financiële bijdragen leveren aan de aanleg, het beheer en het onderhoud van onderdelen van het park zelf.

Hoe weet ik dat mijn geld goed wordt besteed?

Aan het einde van het jaar maken we een jaarverslag waarin we verantwoorden hoe de beschikbare financiële middelen zijn ingezet. Het jaarverslag verschijnt op onze website.

Ik wil meehelpen met de aanleg of het beheer van het park.

We willen als Vrienden van het Singelpark op termijn de aanleg en het beheer en management van het park zo veel mogelijk zelf doen. Dat is niet alleen leuk, het zorgt er ook voor dat we het beschikbare budget zo veel mogelijk kunnen steken in kwaliteit. Zo ver is het nog niet: we moeten daarover goede afspraken maken met de Gemeente Leiden en andere grondeigenaren. Je kunt wel vast je interesse kenbaar maken bij participatie@singelpark.nl. Houd ook de agenda in de gaten voor werkdagen in de Singelpark Kweektuin en andere bijeenkomsten.

Ik wil op een andere manier meehelpen met de Vrienden.

Graag! Of je nu films of foto’s kan maken, mee kan helpen met de organisatie van een brainstormavond, flyers wil ronddelen in jouw buurt: we kunnen jouw talent goed gebruiken! Hier vind je een overzicht van actuele vacatures. Of mail je aanbod aan info@singelpark.nl.

Ik wil met mijn organisatie het Singelpark ondersteunen.

Of het nu hulp in natura is of een financiële bijdrage: elke ondersteuning is fantastisch! Graag neemt iemand van onze commissie Fondsenwerving contact met je op om de ideale samenwerkingsvorm te bespreken. Je kunt mailen naar partnership@singelpark.nl

Hebben jullie al andere partners?

Steeds meer organisaties werken samen met de Vrienden van het Singelpark: financieel, in natura, door het leveren van menskracht. Fondsen, projectontwikkelaars, bouwbedrijven, woningcorporaties, communicatiebureaus, overheden, buurtverenigingen, scholen, ziekenhuizen, de universiteit, musea. Daar zijn we heel trots op en blij mee!


Meer vragen?

Heb je een vraag die hieronder niet beantwoord wordt? Stuur ‘m naar info@singelpark.nl en je krijgt snel bericht.